สุมังคลชาดก

สุมังคลชาดก

ณ เมืองพาราณสี ในสมัยโบราณ เมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์ทรงดำรงชีวิตอยู่ ทรงได้อุบัติเป็น 'พราหมณ์ผู้มีปัญญา' นามว่า 'สุมังคะ' ท่านเป็นผู้มีจิตใจดีงาม เปี่ยมด้วยเมตตา และมีความรู้ความสามารถในการสั่งสอนผู้อื่น

ในขณะนั้น มีเมืองใหญ่อีกเมืองหนึ่งนามว่า 'เมืองกุรุ' ซึ่งปกครองโดยพระราชาผู้ทรงคุณธรรม แต่ทว่าเมืองกุรุกลับประสบกับปัญหา 'ความอดอยาก' อันเนื่องมาจากภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ฝนแล้ง พืชผลเสียหาย ทำให้ประชาชนได้รับความเดือดร้อนอย่างแสนสาหัส

พระราชาแห่งเมืองกุรุ ทรงพยายามหาวิธีแก้ไขปัญหา แต่ก็ไม่เป็นผลสำเร็จ พระองค์ทรงทุกข์พระทัยเป็นอย่างยิ่ง และได้ทรงปรึกษาหารือกับเหล่าปุโรหิตและเสนาบดี แต่ก็ไม่มีผู้ใดสามารถให้คำแนะนำที่ดีได้

ในยามที่บ้านเมืองกำลังประสบความเดือดร้อนอย่างแสนสาหัส มีข่าวลือแพร่สะพัดไปทั่วถึง 'พราหมณ์สุมังคะ' ผู้มีปัญญาเฉลียวฉลาดและมีเมตตาธรรมสูงส่ง อาศัยอยู่ในเมืองพาราณสี ว่ากันว่าท่านสามารถแก้ไขปัญหาที่ซับซ้อนได้ทุกอย่าง

พระราชาแห่งเมืองกุรุ จึงทรงมีพระราชดำริที่จะเชิญพราหมณ์สุมังคะมายังเมืองกุรุ เพื่อขอคำปรึกษาในการแก้ไขปัญหาความอดอยาก

พระองค์จึงโปรดให้เหล่าข้าราชบริพารนำเครื่องบรรณาการอันประณีต ไปยังเมืองพาราณสี และกราบทูลเชิญพราหมณ์สุมังคะด้วยความเคารพ

เมื่อพราหมณ์สุมังคะได้รับทราบถึงความเดือดร้อนของชาวเมืองกุรุ และเห็นถึงความตั้งใจอันบริสุทธิ์ของพระราชา พระองค์จึงทรงตอบรับคำเชิญ

เมื่อพราหมณ์สุมังคะเดินทางมาถึงเมืองกุรุ พระราชาทรงต้อนรับอย่างดี และกราบบังคมทูลถึงปัญหาความอดอยากที่เกิดขึ้น

พราหมณ์สุมังคะ หลังจากที่ได้สังเกตการณ์สภาพการณ์ของเมืองกุรุ และได้พูดคุยกับประชาชนแล้ว ก็ได้ตรัสว่า 'ข้าแต่สมมติเทพ ปัญหาความอดอยากที่เกิดขึ้นนี้ มิใช่เป็นเพียงเพราะภัยธรรมชาติเท่านั้น แต่ยังเป็นเพราะ 'ความตระหนี่' และ 'การขาดเมตตา' ของผู้คนในเมืองนี้ด้วย'

พระราชาทรงประหลาดพระทัยในคำกล่าวนี้ และได้ตรัสถามว่า 'ข้าพระพุทธเจ้าไม่เข้าใจ ท่านโปรดอธิบายให้กระจ่างด้วยเถิด'

พราหมณ์สุมังคะจึงอธิบายว่า 'เมื่อครั้งที่บ้านเมืองยังอุดมสมบูรณ์ ผู้คนต่างก็สะสมทรัพย์สมบัติไว้มากมาย แต่กลับไม่ยอมแบ่งปันแก่ผู้ที่ขัดสน บางคนมีทรัพย์สินมาก แต่กลับใช้จ่ายฟุ่มเฟือย ในขณะที่บางคนต้องอดอยาก ปัญหานี้สะสมมานาน จนบัดนี้ เมื่อภัยธรรมชาติมาเยือน ทรัพย์สมบัติที่สั่งสมไว้ก็ไม่สามารถนำมาซึ่งความสุขที่แท้จริงได้ เพราะจิตใจที่ขาดเมตตาธรรมย่อมนำมาซึ่งความทุกข์เสมอ'

พราหมณ์สุมังคะ ได้เสนอแนวทางแก้ไขปัญหา โดยให้พระราชาทรงประกาศให้ประชาชนทุกคนนำทรัพย์สินที่ตนเองมีอยู่ ไม่ว่าจะเป็นข้าวสาร อาหาร หรือสิ่งของจำเป็นต่างๆ มาบริจาคตามกำลัง เพื่อนำไปช่วยเหลือผู้ที่ขัดสน และสร้าง 'คลังสมบัติกลาง' สำหรับแจกจ่ายแก่ประชาชนทุกคนอย่างเท่าเทียม

ในตอนแรก ประชาชนบางส่วนยังมีความลังเล และยึดติดกับทรัพย์สินของตนเอง แต่เมื่อพราหมณ์สุมังคะได้เทศนาสั่งสอนถึงอานิสงส์ของการให้ทาน และโทษของการตระหนี่ จนทำให้ประชาชนเริ่มตระหนักถึงความสำคัญของการแบ่งปัน

เมื่อประชาชนเริ่มเข้าใจและเห็นประโยชน์ของการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ก็พากันนำสิ่งของต่างๆ มาบริจาคเป็นจำนวนมาก พระราชาทรงนำสิ่งของเหล่านั้นมาจัดตั้งเป็นคลังสมบัติกลาง และทรงจัดสรรให้แก่ประชาชนทุกคนอย่างยุติธรรม

ไม่เพียงเท่านั้น พราหมณ์สุมังคะยังได้สอนให้ประชาชนรู้จักการทำบุญ การให้ทาน และการบำเพ็ญประโยชน์ต่อส่วนรวม เพื่อสร้างบุญบารมีและเสริมสร้างความสามัคคีในหมู่คณะ

เมื่อประชาชนทุกคนได้รับความช่วยเหลือ และได้เห็นถึงการแบ่งปันซึ่งกันและกัน บรรยากาศของเมืองกุรุก็เริ่มเปลี่ยนแปลงไป ความทุกข์ยากเริ่มคลี่คลายลง

พระราชาแห่งเมืองกุรุ ทรงปลาบปลื้มใจเป็นอย่างยิ่งในคำแนะนำของพราหมณ์สุมังคะ พระองค์ทรงยกย่องพราหมณ์สุมังคะเป็น 'ที่ปรึกษา' ประจำราชสำนัก

นับแต่นั้นมา ประชาชนชาวเมืองกุรุ ก็ได้เรียนรู้ถึงคุณค่าของการให้ การแบ่งปัน และการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน

เมืองกุรุ จึงกลับมามีความอุดมสมบูรณ์อีกครั้ง ไม่เพียงแต่อุดมสมบูรณ์ด้วยอาหาร แต่ยังอุดมสมบูรณ์ด้วย 'ความสุข' และ 'ความสามัคคี' ที่เกิดจากจิตใจอันดีงาม

พราหมณ์สุมังคะ ได้ใช้ชีวิตอย่างสมถะ และคอยให้คำแนะนำสั่งสอนผู้คนเสมอ จนกระทั่งสิ้นอายุขัย ก็ได้ไปอุบัติในสุคติโลกสวรรค์

ความตระหนี่และความเห็นแก่ตัว นำมาซึ่งความทุกข์และความเดือดร้อน แม้ในยามที่บ้านเมืองอุดมสมบูรณ์ หากจิตใจของผู้คนขาดความเมตตา การแบ่งปัน ก็อาจนำไปสู่ความอดอยากและความทุกข์ได้ การรู้จักให้ การแบ่งปัน และการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน คือหนทางสู่ความสุขที่แท้จริง